T.C.
DANIŞTAY
9. DAİRE
E. 2004/3662
K. 2005/1466
T. 16.6.2005

ÖZET: Tükettiği elektriği dışarıdan satın almayıp kendi tesislerinde üreten firmanın elektrik tüketim vergisine esas alınacak matrahının, ürettiği elektriğin maliyet fiyatına en yakın değer olan otoprodüktör firmaların TEDAŞ'a enerji satış fiyatı olan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca, belirlenen fiyat olması gerektiği hk.

İstemin Özeti : Yükümlü şirket adına takdir komisyonu kararına dayanılarak Ekim/2000 önemine ilişkin tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı elektrik tüketim vergisinin terkini istemiyle açılan davayı; dosyanın incelenmesinden, yükümlü şirket tarafından kampanya döneminde yan ürün olarak üretilen ve kendi tesislerinde tüketilen elektrik nedeniyle beyanname verilmediğinden bahisle takdir komisyonuna sevki sonucu takdir edilen matrah üzerinden cezalı tarhiyat yapıldığının anlaşıldığı, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 34. maddesi ile belediye sınırları ve mücavir alan içinde elektrik ve havagazı tüketiminin elektrik ve havagazı tüketim vergisine tabi olduğunun, aynı Kanunun 37. maddesinde, verginin matrahının tüketilen elektriğin satış bedeli olduğunun hükme bağlandığı, 104. maddesinde ise, bu Kanunda yer alan elektrik ve havagazı tüketim vergisi ile bina, inşaat, işyeri açma izni, imar mevzuatı gereğince alınacak harçların mücavir alanlarda uygulanabilmesi için, mücavir alanlara götürülmesi gerekli bulunan hizmetin kapsam ve niteliğinin İçişleri Bakanlığınca tayin ve tespit edileceği hükmüne yer verildiği, diğer taraftan İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünce yayımlanan 25.2.1982 tarih ve 2352 sayılı Genelgede, söz konusu yerlerde ulaşım yolunun belediyece yapılmış olması ve içme ve kullanma suyunun bulunması hususlarının sayıldığı, olayda, yükümlü şirketin fabrika merkez binası, ambarları, hizmet binaları, sosyal tesislerinin belediye mücavir alan sınırları içinde kaldığı, yalnızca bir kısım lojman ve boş arazinin mücavir alan sınırları dışında bulunduğu takdir komisyonunca matrah takdir edilirken personel lojman kısmında tüketilen elektriğin miktarının düşülerek matrah takdir edildiğinin görüldüğü, öte yandan söz konusu yerin yolunun yapılmış olduğu ve içme suyu bulunduğu anlaşıldığından yükümlü şirketin bina ve tesislerinin belediye mücavir alan sınırları dışında kaldığı ve kendilerine belediye tarafından hizmet verilmediğinden elektrik tüketimi vergisinin mükellefi olmadıkları yolundaki iddialarına itibar edilmeyeceği, matraha gelince, mahkemelerince ara kararı ile yükümlü şirketten ilgili dönemler itibarıyla kendi tesislerinde verilen ve tüketilen elektrik kw miktarlarının sorulduğu, ... A.Ş.'nin ilgili Başmühendisliğinden de dönemler itibarıyla sanayi grubu elektrik birim fiyat listesinin istenildiği ve gönderilen bilgilerin değerlendirilmesi sonucu takdir komisyonunca takdir edilen matrahın yerinde olduğu sonucuna ulaşıldığından, cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle reddeden ... Vergi Mahkemesinin 18.6.2004 tarih ve 2004/548 sayılı kararının; kendilerinin elektrik tüketim vergisi mükellefi olmadıkları, fabrika ve tesislerinin belediye mücavir alan sınırları dışında olduğu, belediyece hizmet verilmediği, istenilen miktarın fahiş olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti: Savunma verilmemiştir.
Danıştay Savcısı ...'ün Düşüncesi: İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyizen incelenerek bozulabilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen nedenlerin bulunması gerekmektedir.
Tetkik Hakimi ...'ın Düşüncesi: İleri sürülen iddialar usule ve hukuka uygun Vergi Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerekeceği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince işin gereği görüşüldü:
KARAR: Uyuşmazlıkta; yükümlü şirket adına 2000/Ekim dönemi için tarh edilen elektrik tüketim vergisinin terkini istemiyle açılan davayı reddeden vergi mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.
Yükümlü şirketin, fabrika bina ve tesislerinin belediye sınırları ve mücavir alanlar dışında kaldığı, belediyenin söz konusu yerde hizmet vermediği ve elektrik tüketim vergisi mükellefi olmadıkları yolundaki iddiaları yerinde görülmemiştir.
Matraha gelince;
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 34. maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alan içinde elektrik ve havagazı tüketiminin elektrik ve havagazı tüketim vergisine tabi olduğu, 37. maddesinde ise, verginin matrahının tüketilen elektriğin satış bedeli olduğu hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, genel olarak elektriğini kendisi üretmeyip, tüketeceği elektriği TEDAŞ'tan satın alan kişi ve kurumlar açısından elektrik tüketim vergisinin matrahının TEDAŞ'ın satış fiyatı olduğu açıktır. Ancak kendi tesislerinde ürettiği elektrik enerjisini yine kendi tesislerindeki üretim açısından girdi olarak kullanan otoprodüktör şirketlerin tükettikleri elektrik enerjisinin matrahının ne olacağı sorusu uyuşmazlığın özünü oluşturmaktadır.
Türkiye Elektrik Üretim İletim Anonim Şirketi ve Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Dışındaki Kuruluşlara Elektrik Enerjisi Üretim Tesisi Kurma ve İşletme İzni Verilmesi Esaslarını Belirleyen Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; otoprodüktörün, kendi faaliyet alanlarının enerji ihtiyaçlarını karşılamak üzere bu Yönetmeliğin 4. maddesinin ( g ) bendinde belirtilen şartları taşıyan üretim tesisi kurup elektrik üreten tüzel kişileri ifade ettiği, aynı bendin 10. paragrafında, otoprodüktör ve/veya otoprodüktör gurubu şirketlerin, faaliyet gösterdikleri bölge içinde TEAŞ, TEDAŞ'a bağlı ortaklıklar veya görevli şirketler ile Enerji Satış Anlaşması imzalayacakları, otoprodüktör ve/ya otoprodüktör gurubu şirketlerin TEAŞ, TEDAŞ'a bağlı ortaklıklar veya görevli şirketlerin enerji alışverişi konusunda enerji mahsuplaşması yapacakları, mahsuplaşılan enerji için tarafların Bakanlıkça belirlenen otoprodüktör enerji satış fiyatı üzerinde karşılıklı olarak fatura düzenleyecekleri hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki Yönetmelik hükümlerinin incelenmesinden, ürettikleri elektrik enerjisini TEDAŞ'a veya kendi konumlarındaki otoprodüktör firmalara veren şirketlerin bu satış veya mahsuplaşmaları Bakanlıkça belirlenen otoprodüktör enerji satış fiyatı üzerinden fiyatlandıracaklarına ilişkin hükmü ile, otoprodüktör şirketlerin TEDAŞ'a elektrik satış fiyatlarının, genel olarak TEDAŞ'ın üçüncü şahıslara sattığı fiyattan farklı ve daha düşük bir fiyata satacakları düzenlenmek suretiyle üçüncü şahıslara TEDAŞ tarafından yapılan satışlar ile otoprodüktör firmalarca TEDAŞ'a yapılan satışlara ilişkin fiyatlar birbirine ayrılmıştır.
Yukarıdaki Yönetmelik hükümleri ile otoprodüktör firmaların ürettikleri elektrik enerjisini TEDAŞ'a hangi fiyattan satacakları düzenlenmiş olmakla birlikte, kendi faaliyet alanlarının enerji ihtiyacını karşılamak üzere üretim tesisi kurup elektrik enerjisi üreten otoprodüktör şirketlerin tükettikleri bu elektriğin alış fiyatının ne olması gerektiği hakkında bir düzenleme bulunmamaktadır.
Davacı şirket tükettiği elektriği MEDAŞ'tan satın almayıp kendi tesislerinde ürettiğinden, ürettiği elektriğin kendisi açısından alış fiyatı, ürettiği elektriğin birim maliyet fiyatına isabet etmektedir. Bu fiyata yakın bir fiyat Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca otoprodüktör enerji satış fiyatı olarak belirlendiğinden bu tip firmalar açısından elektrik tüketim vergisine esas alınacak matrahın, davacı şirketin ürettiği elektriğin maliyet fiyatına en yakın değer olan otoprodüktör firmaların TEDAŞ'a enerji satış fiyatı olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca belirlenen fiyat olması, vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetinin esas olduğu yolundaki genel vergi hukuku prensibi ile hak ve nesafet ilkelerine uygun düşeceğinden aksi yöndeki vergi mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.
Bu nedenle vergi mahkemesince Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca belirlenen otoprodüktör enerji satış fiyatının dönemler itibarıyla araştırılarak bu fiyatın dikkate alınması sonucu bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddinde isabet görülmemiştir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulüne, ... Vergi Mahkemesinin 18.6.2004 tarih ve 2004/548 sayılı kararının bozulmasına 16.06.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi.